Ухаахудаг, Нарийнсухайт, Тавантолгойн бүлэг ордын Барууннаран, мөн “Ачит ихт” ХХК-ийн эзэмшиж буй Эрдэнэтийн зэсийн үүсмэл ордын өгөөжийн 60-аас доошгүй хувийг Монгол Улсын иргэдэд хүртээх урьдчилсан тохиролцоонд талууд хүрлээ.
Ерөнхий сайд Г.Занданшатар энэ асуудлаар өнөөдөр /2026.02.10/ мэдээлэв. Дээрх ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч талууд санамж бичигт гарын үсэг зурсан байна.
Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга С.Бямбацогт уг асуудлаар мэдээлэхдээ, Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатарын 2025 оны наймдугаар сарын 21-ний өдрийн 72 дугаар захирамжаар Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх,
Ашигт малтмалын тухай хуулийн 9.1.5-д заасны дагуу стратегийн ач холбогдол бүхий ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч хуулийн этгээдийн төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг тогтоох, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг орлуулах зохицуулалтын талаар санал боловсруулах, мөн стратегийн ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчидтэй хэлэлцээр хийх чиг үүрэг бүхий ажлын хэсгийг байгуулсаныг онцоллоо.
Тус ажлын хэсэг стратегийн ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшиж буй 25 компаниас идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж байгаа дөрвөн компани болох “Ачит Ихт”, “Энержи ресурс”, “Хангад Эксплорейшн”, “Өсөх зоос” ХХК-тай 2025 оны наймдугаар сараас хойш олон удаагийн уулзалт, хэлэлцээр хийсний үр дүнд эхний ойлголцолд хүрч, өнөөдөр санамж бичиг байгуулахад бэлэн болсон байна.
Ерөнхий сайд Г.Занданшатар “Монгол Улсын Үндсэн хуулийн зургадугаар зүйлийн 2-т “…газрын хэвлийн баялгийн үр өгөөжийн дийлэнх нь ард түмэнд ногдож байх эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтооно” гэж заасан. Энэ заалтыг бодит ажил хэрэг болгох хүсэл зоригийн хүрээнд талууд харилцан ойлголцолд хүрлээ.
2019 онд Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр газрын хэвлийн баялгийн өгөөжийн дийлэнх нь ард түмэнд ногдож, одоо болон ирээдүйн иргэдэд Үндэсний баялгийн сангаар дамжуулан эрх тэгш, шударга хуваарилах зарчмыг хуульчилсан. Үүний дагуу Үндэсний баялгийн сангийн тухай хууль батлагдсан” гэв.
Үндсэн хуулийн 6.2 дугаар заалтыг хэрэгжүүлэх, байгалийн баялгийн өгөөжийн дийлэнх нь ард түмэнд ногдох зарчмыг хангах зорилгоор стратегийн ач холбогдол бүхий болон тэдгээртэй холбоотой үүсмэл ордод үйл ажиллагаа явуулж буй хуулийн этгээдүүдтэй хэлэлцээр хийх ажлын хэсэг үргэлжлэн ажиллаж байна.
Ажлын хэсэг 2025 оны наймдугаар сараас эхлэн:
- Тавантолгойн нүүрсний бүлэг ордод үйл ажиллагаа явуулж буй “М Си Эс”, “Энержи ресурс”, “Хангад Эксплорэйшн”,
- Нарийнсухайтын ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч “Өсөх зоос” ХХК,
- “Ачит Ихт” ХХК-ийн эзэмшиж буй Эрдэнэтийн зэсийн үүсмэл орд зэрэг хуулийн этгээдүүдтэй тус тус хэлэлцээ хийжээ.
Хэлэлцээний үр дүнд эдгээр ордын нийт өгөөжийн 60 хувийг Монгол Улсын иргэдэд ногдуулж, Үндэсний баялгийн санд төвлөрүүлэх, харин тухайн жилд өгөөжийн хэмжээ 60 хувьд хүрэхгүй тохиолдолд стратегийн болон үүсмэл ордын тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч аж ахуйн нэгжүүд тохируулагч төлбөр төлөх зохицуулалт тусгасан байна.
Цаашид уул уурхайн салбарыг цэгцлэх хүрээнд стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордын төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг хэрхэн тогтоох, өгөөжийг тооцох аргачлалын талаар Засгийн газар холбогдох УИХ-ын шийдвэрийн төслийг боловсруулан өргөн мэдүүлэхээр төлөвлөж байна.
Мөн Ерөнхий сайд Г.Занданшатар Засгийн газар уул уурхай төдийгүй бүх салбарт ил тод, хариуцлагатай тогтолцоог бүрдүүлэх чиглэлд ажиллаж байгааг онцлов.
“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл 2024 онд Хуримтлалын санд 500.5 тэрбум төгрөг, 2025 онд 412 тэрбум төгрөг, нийт өссөн дүнгээр 912 тэрбум төгрөг төвлөрүүлсэн бөгөөд уг орлогын дийлэнхийг тус нэгдлийн бүрэлдэхүүнд багтах стратегийн зургаан ордод үйл ажиллагаа явуулж буй компани, үйлдвэрүүд бүрдүүлжээ.
Түүнчлэн иргэд Үндэсний баялгийн сангийн хуримтлалаа хянах боломжтой цахим системийг ашиглалтад оруулахаар хөгжүүлж буйг дурдлаа.
