Монгол Улсын хэмжээнд өнөөдрийн байдлаар 440 CU, 260 орчим GS25 сүлжээ дэлгүүр үйл ажиллагаа явуулж байна. Хотын төвөөс эхлээд захын хороолол хүртэл алхам тутамд тааралдах эдгээр дэлгүүрүүд орлогогүй оюутнуудын хувьд ажлын байрны хамгийн ойр сонголт болоод буй.
Энэ байгууллагад ажиллаж байгаа ажилчид хөдөлмөрөө шударгаар үнэлүүлж байна уу, үгүй юу гэсэн асуултад хариулт олохоор сурвалжиллаа.
Цалингаа нэмж чадахгүй бол ядаж л ажлын ачааллаа бууруулах хэрэгтэй
CU, GS25 бол Солонгос улсаас гаралтай сүлжээ дэлгүүрүүд. Стандарт нэг, брэнд нэг, дүрэм журам нь ижил. Харин ажилтанд хандах хандлага, хөдөлмөрийн үнэлгээ нь хил даваад ирэхдээ өөр болчихдог мэт.
Монголд CU болон GS25-д оюутан залуус ажиллаад, нэг цагт дунджаар 4500-7000 төгрөгийн цалин авдаг. Харин Солонгос улсад ижил дэлгүүрийн нэг цагийн цалин 9860-10000 вон буюу монгол мөнгөөр 23000-25000 төгрөгтэй тэнцэнэ гэсэн үг.
Ажлын ачаалал, хийх ажлын хувьд Монгол Улстай жиших ч юм биш. Ажиллах орчин нь цэвэрхэн, хийх зүйл нь хэмжээтэй, үйлчлүүлэгчид нь соёлтой байдаг бол манай улсад касс бичихээс эхлээд ариун цэврийн өрөөг хэд дахин цэвэрлэх гээд ажлын цагаараа хийх аар саар зүйлс мундахгүй.
Ачаалал ихтэй салбаруудад ажилладаг ажилчид “Заримдаа бие засах ч чөлөө олддоггүй” хэмээн дурдаж байв.
Бид “CU”, “GS 25” сүлжээ дэлгүүрүүдэд ажилладаг оюутан залуустай ярилцаж, санал бодлыг нь сонслоо.
“Хөдөлмөрөө шударгаар үнэлүүлвэл хэн ч ажлаа сэтгэлээсээ хийнэ!!!“
З.Батзориг: -Монголд оюутнууд хичээлийнхээ хажуугаар хийж болох боломжийн ажил хомс. Дээрээс нь CU, GS25 дэлгүүрүүд олширч байгаа болохоор л залуучууд энэ дэлгүүрүүдэд ажилд ороод байгаа юм. Би лав ажлаа хийхдээ маш сэтгэл хангалуун бус байдаг.
Надад мөнгө хэрэгтэй байгаа шүү гэсэн бодлын үндсэн дээр ажил дээрээ хүчээр ирдэг гэж хэлж болно. Угаасаа цалин ийм бага хэрнээ байж болох хамаг муу, шавар шалбаагтайгаа зууралдуулдаг газар хэн л сэтгэл ханамж өндөр ажиллах билээ дээ.
“Цагийн 5000 төгрөгийн цалинтай ‘жорлон цэвэрлэгч’ юм шиг л санагддаг“
С.Дөлгөөн: -CU-д ажиллаад хоёр сар гаруй болж байна. Цалин муу гэж шууд хэлж болохгүй л байх. Яагаад гэвэл Монголд байгаа ихэнх цагийн ажлын цалин ийм л байгаа. Харин хийж байгаа ажилтайгаа авч байгаа мөнгөн дүн нь нийцдэггүй гэж хэлмээр байна.
Би өөр олон ажил хийж үзсэн л дээ. Хийх юм нь тодорхой, тэрийгээ л хийдэг. Харин CU-ийн ажил зуун задгай. Касс бичнэ, хажуугаар нь бараа өрнө, цэвэрлэгээ хийнэ, хүмүүсийн авна гэсэн түргэн хоолыг бэлтгэж өгнө.
Дээрээс нь харилцааны соёлгүй эгч нарын “Ариун цэврийн өрөө цэвэрлээгүй байна” гэх зэрэг уур уцаарынх нь өмнө бөхөлзөх гээд бүр зовчихдог.
СОНГОЛТ БИШ ШАХАЛТ
Оюутан юм чинь өөр газар ажилд авахгүй, хэрэглээний мөнгөө олох хэрэгтэй, сургалтын төлбөрөө төлөх ёстой, байрны түрээсэндээ нэмэрлэчихье, эцэг эхээ зовоохгүй юм шүү гэсэн залуусын нөхцөл байдал тэднийг энэ ачаалал ихтэй хэрнээ цалин багатай ажлыг хийхэд хүргэж буй нь үнэн.
“Аргагүй байдалд ороод л хөдөлмөрөө ийм хямдхан зарж байна”
Б.Бат-Эрдэнэ: -Миний нэг цагийн цалингаар таваг хоол авахад хүрэхгүй гээд бод доо. Сургалтын төлбөрөө төлөх, хэрэглээний мөнгө олох гээд ажил хийх шалтгаан хаа мундах билээ.
Ядаж байхад өөр, арай ачаалал багатай газарт цагийн ажил хийе гэхээр оюутан авахгүй, хичээлийн хуваарьтай ажлын цаг давхцах гээд асуудал их байдаг л даа. Яалт ч Үгүй CU, GS25 оюутнуудын энэ асуудлыг харгалзан үзэж, ажилд авдаг болохоор энэ ажлыг хийхээс өөр арга алга.
Түүнээс биш хэдэн цаг баас, шээс цэвэрлэж, нуруугаа хөштөл зогсоогоороо ажиллаад, хажуугаар нь гар хөлөө бээртэл хөргүүр дүүргээд, хүмүүсийн ая талыг харж бөхөлзчихөөд, хэн л цагт 6000 төгрөг аваад явахыг хүсэх юм бэ? Ёстой нөгөө аргагүй байдалд ороод л хөдөлмөрөө ийм хямдхан зарж байна.
CU, GS25 сүлжээ дэлгүүрүүд оюутнуудад хичээлийнхээ хажуугаар ажиллах ажлын байр санал болгож буй ч бодит байдал дээр тэдний хөдөлмөрийг үнэлэх тогтолцоо сул, ачаалал ихтэй хэрнээ бага цалингаар ажиллуулах нь хэвийн үзэгдэл болжээ.
Залуусын хувьд энэ нь сонголт биш, харин амьжиргаагаа залгуулах зайлшгүй шаардлага болж хувирсан нь хөдөлмөрийн шударга харилцаа алдагдсаны тод илрэл юм.
Хөдөлмөр шударгаар үнэлэхгүй байгаа орчинд хариуцлага, сэтгэл ханамж, чанар зэрэг ойлголт урт хугацаанд оршин тогтнох боломжгүй. Тиймээс энэ асуудлыг ганц, хоёр оюутны гомдол гээд өнгөрөөх бус, ажил олгогчид хөдөлмөрийн үнэлэмжийг дахин тогтоох, эсвэл ажлын ачааллыг бууруулах талаас нь арга хэмжээ авах нь зүйтэй мэт санагдана.
