Украинд хийж буй довтолгоо эхэлснээс хойш бараг дөрвөн жилийн хугацаанд Оросын зэвсэгт хүчний 1.2 сая орчим цэрэг амь үрэгджээ.
Шархадсан, эсвэл сураггүй болсон цэргийн тоо нь Дэлхийн II дайнаас хойш цэргийн том гүрэн ийм хэмжээний хохирол амссан тохиолдол бараг байгаагүйг харуулж буй аж.
Энэ талаар Олон улсын нэр хүндтэй судалгааны төв болох Стратеги, олон улсын судалгааны төв (CSIS) шинэ тайландаа дурджээ.
Асар олон хүний гарз хохиролтой ч тус улс байлдааны талбарт маш бага газар нутгийн ахицтай байгаа аж. Тайланд дурдсанаар, Оросын 2022 оноос хойш Украинд хяналтаа тогтоосон газар нутаг ердөө 12 хувиар л нэмэгджээ.
Энэхүү тайлан нь Цагаан ордон төдийгүй олон хүрээнд түгээмэл яригддаг “Орос ялалт байгуулах нь зайлшгүй” гэсэн ойлголтыг эргэлзээнд оруулж буй аж.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп өнгөрсөн сард Politico сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа “Орос илт давуу байдалтай. Тэд илүү том, илүү хүчирхэг. Эцэст нь ялна” хэмээн мэдэгдсэн.
Гэвч CSIS-ийн тайланд Украин хамгаалалтын байр сууринаас бодит давуу талтай хэвээр байгааг онцолжээ.
Украины хамгаалалтын стратеги Оросын давшилтыг сааруулж байна
Киевийн хэрэгжүүлж буй “гүн давхаргат хамгаалалт” стратеги буюу шуудуу, танк эсэргүүцэх саад, мина, дрон, их буу зэргийг хослуулсан хамгаалалт нь Оросын армийн ямар нэгэн бодит ахиц гаргах оролдлогыг саатуулж байна гэж тайланд дурдсан байна.
Түүнчлэн байлдааны хохирлын харьцаа Украины талд 2:1, эсвэл 2.5:1-ээр ашигтай байгаа аж. Орос, Украин аль аль нь байлдааны хохирлынхоо нарийвчилсан тоог албан ёсоор нийтэлдэггүй.
CSIS-ийн тооцооллоор:
- Украины хохирол: 500,000–600,000 (амь үрэгдсэн, шархадсан, сураггүй болсон)
- Оросын хохирол: 1.2 сая орчим
Үүнээс:
- Оросын амь үрэгдсэн цэрэг: 275,000–325,000
- Украины амь үрэгдсэн цэрэг: 100,000–140,000
Тайлангийн зохиогчид “Эдгээр тоо баримт Орос ялж байна гэхээсээ илүү, ялалтаас хол байгааг харуулж байна” гэж дүгнэжээ.
Түүхэн хэмжээнд асар их гарз
Дэлхийн II дайнаас хойшхи томоохон дайнуудтай харьцуулахад Оросын хохирол гайхмаар өндөр байгаа аж.
- АНУ Солонгосын дайнд ~57,000,
- Вьетнамын дайнд ~47,000 цэрэг алджээ.
Харин Оросын Украинд амссан хохирол Дэлхийн II дайнаас хойшхи бүх Зөвлөлт болон Оросын дайн (Афганистан, Чечений хоёр дайн г.м.)-ы нийт хохирлоос тав дахин их юм байна.
НАТО-гийн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Марк Рютте энэ сард Дэлхийн эдийн засгийн чуулганы үеэр “Арванхоёрдугаар сард Орос өдөрт дунджаар 1000 цэргээ алдаж байсан. Энэ нь шархадсан бус, амь үрэгдсэн цэргийн тоо” гэж мэдэгдсэн байна.
Тэрбээр мөн “1980-аад онд ЗХУ Афганистанд 10 жилийн хугацаанд 20,000 цэрэг алдсан. Харин одоо Орос нэг сарын дотор 30,000 цэргээ алдаж байна” хэмээн онцолжээ.
Шинэ цэрэг элсүүлэх боломж хязгаарлагдаж байна
Гадаадын шинжээчдийн үзэж байгаагаар, Орос шинэ цэрэг татах, нөхөн бүрдүүлэхэд улам бүр хүндрэлтэй болж байгаа ажээ.
Их Британийн ОБСЕ дахь дэд элчин сайд Жэймс Форд “Оросын амь үрэгдсэн болон шархадсан цэргийн тоо нь тогтвортой нөхөн бүрдүүлэх боломжит түвшинг давсан” гэж мэдэгдсэн байна.
2022 оны хоёрдугаар сард довтолгоо эхлүүлэх тушаал өгснөөс хойш Владимир Путин хэдэн зуун мянган хүний амийг золиосолсон ч бодит ололт маш бага буйг тайланд дурджээ.
Сүүлийн хоёр жилд зарим бүс нутагт Оросын өдөр тутмын давшилт:
- Часив Яр – 16 ярд
- Купянск – 25 ярд
- Покровск – 76 ярд
байсан нь Дэлхийн I дайны үеийн Соммын тулалдаанаас ч удаан ахиц аж. Тухайн үед холбоотнууд өдөрт 90 ярдаас ч бага урагшилж байжээ.
Тус тайланд “Сүүлийн хоёр жилд Орос Украины газар нутгийн 1.5 хувиас ч бага хэсгийг эзэлсэн” гэж дурдсан байна.
Дайны эдийн засгийн дарамт
CSIS-ийн тайланд Украины дайн Оросын эдийн засгийг дэлхийн тэргүүлэх гүрнүүдийн эгнээнээс шахаж гаргасан гэж дүгнэжээ.
Мөн “Орос хоёрдугаар, бүр гуравдугаар зэрэглэлийн эдийн засгийн гүрэн болж байна” гэж дурдсаныг буурч буй үйлдвэрлэл, сул хэрэглээ, өндөр инфляц, ажиллах хүчний хомсдол баталж байгаа аж. 2025 онд Оросын эдийн засгийн өсөлт ердөө 0.6 хувь байжээ.
Дайн нь одоогийн эдийн засагт төдийгүй ирээдүйн хөгжилд нь ч ноцтой дарамт учруулж буй аж.
Дээрх тайланд “Сум, дүрэмт хувцас, бэхлэлт зэрэг нь ДНБ-д тооцогддог ч урт хугацааны сайн сайхан байдал, капиталын өсөлтөд бодит хувь нэмэр оруулдаггүй” гэж онцолсон байна.
Мөн өндөр технологийн салбарт Орос хоцрогдож, дэлхийн топ 100 технологийн компанийн жагсаалтад нэг ч Орос компани багтаагүй аж.
Стэнфордын их сургуулийн хийсэн хиймэл оюуны хөгжлийн чансаанд Орос 36 улсаас 28-д жагссан нь Испани, Саудын Араб, Малайз зэрэг орнуудаас ч доогуур үзүүлэлт юм.
Энх тайвны хэлэлцээ ойрхон биш
CSIS-ийн тайланд дурдсанаар, Владимир Путин Барууны зүгээс илүү хүчтэй эдийн засаг, цэргийн дарамт ирэхгүй л бол энхийн хэлэлцээнд буулт хийх магадлал бага байгаа аж.
Мөн тус тайланд “АНУ болон Европ эдийн засаг, цэргийн дарамтыг бүрэн ашиглаж чадаагүй. Илүү их ‘өвдөлт’ учруулахгүй бол Путин хэлэлцээг сунжруулж, байлдааныг үргэлжлүүлнэ. Энэ нь сая сая орос, украины амийг золиослох эрсдэлтэй” гэж дүгнэжээ.
Эх сурвалж: CNN, DW
